19.04.2021, 14:45

Eryk Lipiński: więzień Auschwitz, założyciel Muzeum Karykatury, wielbiciel jamników

Człowiek wielu zainteresowań. Pełnił w życiu różne funkcje: karykaturzysty, satyryka, pisarza, redaktora. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Założyciel tygodnika satyrycznego „Szpilki” i Muzeum Karykatury. Był też wielbicielem jamników!

Facet nie do zdarcia

Ukończył malarstwo, grafikę użytkową i scenografię na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Założył tygodnik satyryczny „Szpilki”, gdzie m.in. ośmieszał antysemityzm, za co został skazany na trzy miesiące więzienia w zawieszeniu. W czasie wojny trafił do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, który opuścił dzięki staraniom żony i znajomego.

„Pobyt w obozie spowodował, że ojciec zbudował dystans pomiędzy sobą a światem, a wypełniał go humorem, dowcipem. Był to rodzaj bufora, który pozwalał mu funkcjonować. Nie był typem wesołka, ale stworzył wizerunek dowcipnisia”.  (Mówił Tomasz Lipiński, syn pana Eryka - w wywiadzie dla Tygodnika Przegląd.)

Podczas okupacji udzielał schronienia warszawskim Żydom. Oprócz tego wyrabiał fałszywe dokumenty, metryki i kenkarty. Po złapaniu z fałszywą przepustką do getta został osadzony w więzieniu. Eryk Lipiński wyprowadzał też z warszawskiego getta znajomych. Przez całe życie był pełen energii i niesłabnącej chęci do działania. Szymon Kobyliński, rysownik opowiadał o nim taką anegdotę.

Trzy dni przed Nowym Rokiem zwrócono się do mnie z propozycją zrobienia szopki. Nie podjąłem się, bo tylko te trzy dni, bo już za stary jestem, żeby tak z marszu. Ale wylądował na Okęciu [...] Eryk i zaraz po tym wylądowaniu, jeszcze tam na lotnisku, zgodził się zrobić tę szopkę: proszę bardzo. Ja byłem na to za stary, a jestem młodszy od niego równo 19 lat. Energia go rozpierała.

Pomysł na powstanie Muzeum Karykatury

Przez całe życie gromadził rysunki, a pomysły na ich zdobywanie miał niesamowite. Od lat 50. XX wieku zbierał je dla córki, zwracając się do znanych artystów z Polski i świata, głównie karykaturzystów, aby wykonali rysunek zadedykowany Zuzannie. Gdy kolekcja nabrała większych rozmiarów, w głowie Eryka zrodziła się idea stworzenia miejsca, w którym mógłby przechowywany swoje zbiory. Rozpoczął długą walkę o założenie muzeum. Udało się! W 1978 roku powstało Muzeum Karykatury w Warszawie, które nazwane jest jego imieniem.

Wielbiciel jamniczki Dżimki

Eryk Lipińskie pisał w liście do swojej córki.

Wracałem z Dżimką ze spaceru po parku i jakaś ekipa telewizyjna spytała, czy może ze mną parę słów na temat pieska. Po czym, po paru dniach była audycja, w której rozmawiano z ministrami, jakby prywatnie w ich mieszkaniach. Jedynym nie-ministrem była Dżimka i są zdania podzielone, czy to zaszczyt dla niej, czy dla dygnitarzy.

Artysta był wielkim fanem jamników. Kiedy wyjeżdżał, zawsze dzwonił do domu, by zapytać: jak tam Dżimeczka? Żona posłusznie relacjonowała: że zjadła, tak, dużo, jak zwykle, nie, nie przy stole, nie chciała słodyczy. (Źródło: Jamnikarium, Agaty Tuszyńskiej).

Człowiek orkiestra

Eryk Lipiński był człowiekiem wielu talentów. Tworzył projekty scenografii telewizyjnych kabaretów Olgi Lipińskiej oraz dla Teatru Ateneum w Warszawie. Przez 10 lat był związany z kabaretem „Dudek”, dla którego pisał teksty (m.in. skecz „Przyjęcie”), tworzył projekty scenografii, plakaty i okładki płyt. Występował również jako konferansjer koncertów Marii Koterbskiej, „Podwieczorku przy mikrofonie” oraz rozrywkowych programów telewizyjnych.

Eryk Lipiński – życiorys w pigułce

Karykaturzysta urodził się 12 lipca 1908 w Krakowie. Był synem artysty malarza Teodora Rawicz Lipińskiego i Jadwigi z Czartoryskich. Jako kilkuletni chłopiec obserwował ojca podczas pracy i już wtedy zafascynowały go przybory malarskie, więc szybko zaczął tworzyć własne dzieła (od ojca przejął też pasję do tworzenia karykatur). Lipiński w 1991 został uhonorowany tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Zmarł 7 września 1991. Został pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie. Jego żoną była Anna Gosławska-Lipińska. Synem Eryka Lipińskiego jest Tomasz Lipiński – polski muzyk rockowy, lider i współzałożyciel zespołów Brygada Kryzys i Tilt, a córką Zuzanna Lipińska, rysowniczka, graficzka.

Txt: Jowita Kamińska

Foto: Źródło: Muzeum Karykatury w Warszawie

 

 
 

Komentarze

 
 

Dodaj Komentarz

Partnerzy

Newsletter

Zapisz się na newsletter

Damosfera InstagramDamosfera Youtube


Copyright 2014 by Damosfera
Projekt i realizacja JMC.

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij X